Program szkolenia
- Kim są osoby ze szczególnymi potrzebami
- Definicja osób ze szczególnymi potrzebami i jej praktyczne znaczenie w pracy biblioteki
- Różnorodność potrzeb wynikających z niepełnosprawności, wieku, stanu zdrowia i sytuacji życiowej
- Najczęstsze mity i stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami
- Dostępność jako wartość i zadanie biblioteki
- Znaczenie dostępności dla budowania otwartej i przyjaznej instytucji
- Korzyści płynące z dostępnej biblioteki dla całej społeczności lokalnej
- Rola bibliotekarza w tworzeniu środowiska wolnego od barier
- Postawy i nastawienie w kontakcie z czytelnikiem
- Empatia, szacunek i podmiotowe traktowanie każdej osoby
- Język wrażliwy na potrzeby i wolny od oceniania
- Najczęstsze błędy w postawach i sposoby ich unikania
- Podstawowe zasady skutecznej komunikacji
- Aktywne słuchanie i upewnianie się, że potrzeba została dobrze zrozumiana
- Dostosowanie tempa, języka i sposobu przekazu do rozmówcy
- Pytanie o to, w jaki sposób możemy pomóc, zamiast zakładania z góry
- Komunikacja niewerbalna i kontakt bezpośredni
- Znaczenie mowy ciała, mimiki i tonu głosu
- Zachowanie odpowiedniego dystansu i poszanowanie przestrzeni osobistej
- Budowanie zaufania w pierwszych chwilach kontaktu
- Trudne sytuacje w komunikacji
- Reagowanie na nieporozumienia i pojawiające się napięcie
- Komunikacja w sytuacji pośpiechu lub dużego ruchu w bibliotece
- Zachowanie spokoju i profesjonalizmu w sytuacjach stresujących
- Osoby z niepełnosprawnością ruchową
- Pomoc w poruszaniu się po bibliotece i docieraniu do zbiorów
- Dostosowanie stanowiska obsługi i przestrzeni do potrzeb czytelnika
- Zasady udzielania pomocy bez naruszania samodzielności osoby
- Osoby z niepełnosprawnością wzroku
- Sposoby prowadzenia i orientacji w przestrzeni biblioteki
- Udostępnianie informacji w formie dźwiękowej i dotykowej
- Współpraca z osobą korzystającą z białej laski lub psa przewodnika
- Osoby z niepełnosprawnością słuchu
- Komunikacja z osobami głuchymi i słabosłyszącymi
- Wykorzystanie pisma, gestów i pomocy wizualnych
- Podstawy współpracy z tłumaczem języka migowego
- Osoby z niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu
- Prosty i zrozumiały sposób przekazywania informacji
- Tworzenie przewidywalnego i spokojnego otoczenia
- Reagowanie na potrzebę większej ilości czasu i wsparcia
- Osoby starsze
- Uwzględnianie ograniczeń związanych z wiekiem i stanem zdrowia
- Cierpliwe wsparcie w korzystaniu z nowych technologii
- Budowanie relacji opartej na szacunku i zaufaniu
- Osoby z trudnościami sytuacyjnymi
- Wsparcie rodziców z małymi dziećmi oraz kobiet w ciąży
- Pomoc osobom słabo znającym język polski
- Reagowanie na chwilowe ograniczenia, na przykład po urazie
- Dostępność architektoniczna
- Bezpieczne i wygodne wejście oraz ciągi komunikacyjne
- Oznakowanie pomieszczeń czytelne i zrozumiałe dla wszystkich
- Organizacja przestrzeni sprzyjająca samodzielnemu poruszaniu się
- Dostępność zbiorów i usług
- Zbiory w formach dostępnych, na przykład audiobooki i książki z dużą czcionką
- Ułatwienia w korzystaniu z katalogu i stanowisk komputerowych
- Usługi wspierające, takie jak dostarczanie książek do domu
- Dostępność informacji cyfrowej
- Czytelna i prosta w obsłudze strona internetowa biblioteki
- Materiały informacyjne przygotowane w przystępny sposób
- Wykorzystanie technologii wspomagających dostęp do treści
- Podstawy prawne dostępności
- Najważniejsze przepisy dotyczące zapewniania dostępności
- Obowiązki instytucji publicznych wobec osób ze szczególnymi potrzebami
- Standardy dostępności i sposoby ich stosowania w praktyce
- Procedury i rozwiązania organizacyjne
- Ścieżki postępowania w obsłudze osób ze szczególnymi potrzebami
- Rola koordynatora do spraw dostępności w instytucji
- Przyjmowanie zgłoszeń i wniosków o zapewnienie dostępności
- Doskonalenie i współpraca
- Bieżące podnoszenie kompetencji całego zespołu
- Współpraca z organizacjami i specjalistami z zakresu dostępności
- Zbieranie informacji zwrotnej od czytelników biblioteki
- Analiza sytuacji z praktyki bibliotecznej
- Omówienie typowych zdarzeń przy stanowisku obsługi
- Wspólne poszukiwanie najlepszych możliwych rozwiązań
- Wyciąganie wniosków z trudnych przypadków
- Ćwiczenia w obsłudze i komunikacji
- Scenki obsługi różnych grup czytelników
- Trening komunikacji w sytuacjach wymagających
- Wzajemna informacja zwrotna uczestników
- Plan wdrożenia we własnej bibliotece
- Określenie obszarów do poprawy w najbliższym czasie
- Wyznaczenie prostych i możliwych do realizacji działań
- Przygotowanie indywidualnego planu zmian
Grupa docelowa i idea szkolenia: Obsługa osób ze szczególnymi potrzebami w bibliotece
Grupa docelowa szkolenia “Obsługa osób ze szczególnymi potrzebami w bibliotece” to bibliotekarki i bibliotekarze oraz pozostali pracownicy bibliotek publicznych, naukowych, pedagogicznych i szkolnych, którzy na co dzień obsługują czytelników i mają bezpośredni kontakt przy stanowisku informacyjnym, w wypożyczalni czy w czytelni. Szkolenie kierujemy zarówno do osób rozpoczynających pracę w bibliotece, które chcą zdobyć solidne podstawy w zakresie obsługi osób ze szczególnymi potrzebami, jak i do doświadczonej kadry pragnącej uporządkować i zaktualizować swoją wiedzę. Adresatami są także koordynatorzy do spraw dostępności oraz osoby kierujące placówkami, które odpowiadają za organizację pracy i tworzenie przyjaznego, otwartego środowiska dla wszystkich czytelników.
Idea szkolenia “Obsługa osób ze szczególnymi potrzebami w bibliotece” opiera się na przekonaniu, że biblioteka jest miejscem dostępnym dla każdego, a kompetentna i wrażliwa obsługa stanowi klucz do tego, by osoby ze szczególnymi potrzebami czuły się w niej swobodnie i mile widziane. Punktem wyjścia jest praktyczne, a nie wyłącznie teoretyczne podejście — uczestnicy poznają konkretne sposoby komunikacji, usuwania barier oraz reagowania w codziennych sytuacjach, z którymi spotykają się w pracy. Szkolenie łączy wiedzę o różnorodnych potrzebach czytelników z właściwymi postawami opartymi na empatii, szacunku i podmiotowym traktowaniu każdej osoby. Całość osadzona jest w obowiązujących standardach i wymogach dostępności, dzięki czemu zdobyte umiejętności przekładają się zarówno na lepszą jakość obsługi, jak i na zgodność działań biblioteki z przepisami.
Obsługa osób ze szczególnymi potrzebami w bibliotece – korzyści ze szkolenia
- Budowanie kultury otwartości i włączania: Wspólne szkolenie sprawia, że dostępność przestaje być zadaniem pojedynczych osób, a staje się wartością podzielaną przez cały zespół. Pracownicy posługują się tym samym językiem i podobnie rozumieją potrzeby czytelników, co tworzy spójną postawę całej placówki. Taka kultura pracy utrwala się i przenosi na kolejnych członków zespołu.
- Lepsza atmosfera i relacje z czytelnikami: Życzliwa i kompetentna obsługa buduje wzajemne zaufanie między biblioteką a osobami, które do niej przychodzą. Czytelnicy czują się szanowani i mile widziani, a pracownicy spotykają się z większą wdzięcznością i sympatią. Dzięki temu codzienne kontakty stają się przyjemniejsze dla obu stron.
- Sprawniejsza obsługa codzienna: Gdy zespół wie, jak postępować w typowych sytuacjach, obsługa przebiega płynniej i bez zbędnych nieporozumień. Ujednolicone zasady pozwalają unikać sytuacji, w których każdy pracownik radzi sobie inaczej, a czytelnik otrzymuje sprzeczne informacje. Lepsza organizacja pracy oszczędza czas i ogranicza chaos przy stanowisku obsługi.
- Wzmocnienie roli biblioteki w społeczności lokalnej: Placówka dostępna i przyjazna staje się ważnym punktem życia społecznego, do którego trafiają różne grupy mieszkańców. Wspólne zaangażowanie zespołu sprawia, że biblioteka jest postrzegana jako instytucja realnie odpowiadająca na potrzeby otoczenia. Umacnia to jej pozycję i znaczenie w lokalnym środowisku.
- Trwałe wdrożenie dobrych praktyk: Wiedza zdobyta podczas szkolenia nie pozostaje teorią, lecz przekłada się na konkretne, powtarzalne sposoby działania całej placówki. Dobre praktyki wprowadzone wspólnie łatwiej się utrzymują i są stosowane na co dzień, a nie tylko od święta. Dzięki temu efekty szkolenia są widoczne długo po jego zakończeniu.
Korzyści dla biblioteki
- Większa dostępność placówki: Biblioteka, której pracownicy potrafią obsługiwać osoby ze szczególnymi potrzebami, staje się miejscem rzeczywiście otwartym dla całej społeczności, a nie tylko dla części czytelników. Dzięki temu z jej zasobów i usług mogą swobodnie korzystać osoby z niepełnosprawnościami, seniorzy oraz wszyscy, którzy do tej pory napotykali bariery. To realne poszerzenie funkcji biblioteki i wypełnienie jej misji jako instytucji służącej każdemu mieszkańcowi.
- Poprawa wizerunku biblioteki: Placówka, która dba o dostępność, jest postrzegana jako nowoczesna, przyjazna i odpowiedzialna społecznie. Pozytywne doświadczenia czytelników przekładają się na dobrą opinię, która rozchodzi się w środowisku lokalnym i buduje zaufanie do instytucji. Taki wizerunek wzmacnia pozycję biblioteki w relacjach z organem prowadzącym oraz partnerami zewnętrznymi.
- Zgodność z wymogami dostępności: Biblioteka jako instytucja publiczna jest zobowiązana do zapewniania dostępności, a przeszkolony zespół pozwala realnie spełniać te wymagania w codziennej praktyce. Znajomość standardów i procedur ogranicza ryzyko skarg oraz wniosków o zapewnienie dostępności, z którymi placówka nie potrafiłaby sobie poradzić. Dzięki temu działania biblioteki są spójne z przepisami i przygotowane na ewentualne kontrole.
- Poszerzenie grona czytelników: Osoby, które wcześniej rezygnowały z odwiedzin biblioteki z powodu barier, chętniej do niej wracają, gdy spotykają się z kompetentną i życzliwą obsługą. Zadowolony czytelnik często poleca placówkę innym, co naturalnie zwiększa liczbę odwiedzin i wypożyczeń. W dłuższej perspektywie przekłada się to na większe wykorzystanie zbiorów i lepsze statystyki pracy biblioteki.
- Lepsza organizacja przestrzeni i usług: Wiedza zdobyta podczas szkolenia pozwala spojrzeć na bibliotekę oczami osoby ze szczególnymi potrzebami i dostrzec elementy wymagające poprawy. Drobne, często niskokosztowe zmiany w oznakowaniu, układzie przestrzeni czy formach udostępniania zbiorów wyraźnie podnoszą komfort korzystania z placówki. Uporządkowana i przemyślana organizacja usprawnia też pracę całego zespołu.
Korzyści dla pracowników biblioteki
- Większa pewność siebie w obsłudze: Pracownik, który wie, jak postępować w kontakcie z osobą ze szczególnymi potrzebami, działa spokojniej i bardziej zdecydowanie. Znika obawa przed popełnieniem błędu czy niezręcznością, która często towarzyszy nieznanym sytuacjom. Ta pewność przekłada się na bardziej naturalny i swobodny kontakt z czytelnikiem.
- Praktyczne umiejętności komunikacyjne: Szkolenie wyposaża pracownika w konkretne sposoby rozmowy z osobami o różnych potrzebach, w tym z osobami niesłyszącymi, niewidomymi czy w spektrum autyzmu. Umiejętności te są przydatne nie tylko w obsłudze osób ze szczególnymi potrzebami, ale w codziennym kontakcie z każdym czytelnikiem. Dzięki nim rozmowy stają się jaśniejsze, a nieporozumienia zdarzają się rzadziej.
- Mniejszy stres w trudnych sytuacjach: Znajomość zasad postępowania sprawia, że sytuacje wcześniej odbierane jako trudne lub krępujące przestają budzić niepokój. Pracownik wie, jak zareagować, gdy czytelnik potrzebuje więcej czasu, wsparcia lub szczególnego podejścia. To realnie obniża napięcie i pozwala zachować spokój nawet przy dużym ruchu w bibliotece.
- Wiedza o różnorodnych potrzebach czytelników: Uczestnik poznaje specyfikę różnych grup osób ze szczególnymi potrzebami i uczy się dostrzegać ich rzeczywiste oczekiwania. Dzięki temu przestaje kierować się stereotypami i potrafi dopasować pomoc do konkretnej osoby, a nie do wyobrażenia o niej. Taka wiedza czyni pracę bardziej świadomą i przemyślaną.
- Większa satysfakcja z wykonywanej pracy: Możliwość skutecznego pomożenia osobie, która naprawdę tego potrzebuje, daje poczucie sensu i zawodowej wartości. Pracownik widzi konkretny efekt swoich działań, co buduje pozytywny stosunek do codziennych obowiązków. To poczucie dobrze wykonanej pracy jest istotnym źródłem motywacji.
Metody wykorzystywane podczas szkolenia
1
Mini-wykład
Krótkie, przystępne wprowadzenia teoretyczne służą uporządkowaniu wiedzy i przekazaniu najważniejszych pojęć oraz zasad. Prowadzący koncentruje się na treściach praktycznych, unikając zbędnej teorii. Ta metoda stanowi punkt wyjścia do dalszej, bardziej aktywnej pracy.
2
Ćwiczenia i scenki sytuacyjne
Odgrywanie scenek obsługi różnych grup czytelników pozwala przećwiczyć zdobyte umiejętności w bezpiecznych warunkach. Uczestnicy mogą sprawdzić różne sposoby reagowania i komunikacji, zanim zastosują je w codziennej pracy. Taka forma utrwala wiedzę znacznie skuteczniej niż sama teoria.
3
Praca w grupach
Wspólne wykonywanie zadań rozwija umiejętność współpracy i pozwala wypracować rozwiązania możliwe do wdrożenia w danej placówce. Mniejsze zespoły sprzyjają aktywności wszystkich uczestników i swobodnej wymianie pomysłów. Efekty pracy grup są następnie omawiane na forum.
4
Ćwiczenia praktyczne z elementami symulacji
Doświadczenie sytuacji z perspektywy osoby ze szczególnymi potrzebami, na przykład ograniczonej możliwości widzenia lub poruszania się, buduje realną empatię. Tego rodzaju ćwiczenia pomagają lepiej zrozumieć bariery, z jakimi mierzą się czytelnicy. Wnioski z nich często okazują się najbardziej zapadające w pamięć.
Opinie
Profesjonalnie zorganizowane szkolenie
Jako przedstawiciel firmy chciałabym wyrazić nasze ogromne zadowolenie z usług firmy Warto Szkolić, która przeprowadziła dla naszego zespołu szkolenie sprzedażowe. Trener Paweł okazał się być prawdziwym profesjonalistą - jego wiedza, doświadczenie i zaangażowanie były widoczne na każdym kroku. Szkolenie było przeprowadzone w sposób dynamiczny i interaktywny, co sprawiło, że wszyscy uczestnicy byli aktywnie zaangażowani i zmotywowani do nauki. Efekty szkolenia przerosły nasze oczekiwania - każdy wyciągnął cos dla siebie. Warto Szkolić to firma godna polecenia i na pewno będziemy korzystać z ich usług w przyszłości.
Interesujące i bardzo profesjonale szkolenie
Firma Warto Szkolić przeprowadziła szkolenie nt. „Jak przeciwdziałać niewłaściwym zachowaniom w miejscu pracy” w ramach Planu Równości realizowanego w ING PAN. Było to szkolenie on-line, z materiałami szkoleniowymi, wygłoszone przez Pana Pawła Głowackiego. Szkolenie zostało bardzo pozytywnie przyjęte, wysoko ocenione przez naszych pracowników i bardzo interesujące. Współpraca z firmą Warto Szkolić była miłym i bezproblemowym doświadczeniem. Szkolenie zdecydowanie spełniło nasze oczekiwania. Oceniamy firmę Warto Szkolić jako rzetelną i godną polecenia.
Współpraca
Jesteśmy bardzo zadowoleni ze skorzystania z usług firmy Warto Szkolić. Z całą odpowiedzialnością mogę przyznać, że jest to firma godna zaufania. Bardzo mili pracownicy, którzy przeprowadzili nas przez cały proces dotyczący dofinansowania, realizacji i rozliczenia projektu. Najważniejsze jest to, że firma dopasowała się do naszych potrzeb, a szkolenie przerosło nasze oczekiwania.