Teorie X i Y, czyli ciemna i jasna strona zarządzania

Istnieje wiele różnych teorii motywacji, stosowanych w zarządzaniu. Istnieje jednak jedna, która stanowi bazę dla budowania relacji i traktowania pracowników. Została ona stworzona przez amerykańskiego psychologa społecznego, Douglasa McGregora.

Teorie X i Y to podejścia, które zawierają założenia dotyczące postawy podwładnych wobec pracy oraz wynikające z nich wskazówki z zakresu zarządzania i motywowania personelu. Należy zaznaczyć, że podejścia te całkowicie się od siebie różnią.

Podstawowym założeniem teorii X jest przekonanie o tym, iż pracownicy są z natury leniwi i niechętni do pracy, a do działania zachęcić ich może wyłącznie wynagrodzenie. Podejście zakłada także, że podwładni nie są zdolni do samodzielnego i kreatywnego działania i gorliwie unikają jakiejkolwiek odpowiedzialności, a ich praca winna być poddawana bieżącej i skrupulatnej kontroli na każdym poziomie.

Z tego też powodu teoria X optuje za silnie zhierarchizowanym i autorytarnym systemem zarządzania, w którym nie ma miejsca na pochwały i nagrody. W przypadku błędów należy zatem znaleźć winnego i odpowiednio go ukarać. Menedżer w tym podejściu jest nieufny wobec pracowników i całkowicie samodzielnie organizuje ich pracę, nie pozostawiając miejsca na indywidualność.

Zupełnie odmienna teoria Y głosi, że podwładni mogą lubić swoją pracę i chętnie podejmują się wykonywania samodzielnych i ambitnych zadań. Są także w stanie podejmować odpowiedzialność oraz się z niej wywiązywać. Jeśli pracownicy nie są tłamszeni przez kadrę zarządzającą, mogą wykazać się kreatywnością podczas realizowania wyzwań zawodowych.

Menedżer wyznający teorię Y nie powinien więc nakładać na pracowników ścisłego rygoru, aby pozostawić miejsce dla ich indywidualności i własnej inicjatywy. Dba za to o stworzenie warunków i atmosfery pracy, która wspierają wykorzystanie i rozwój potencjału podwładnych. Podejście to zakłada bowiem, że czynnikiem motywującym pracownika jest satysfakcja, jaką odczuwa z pracy. Dlatego tak ważne jest, aby umożliwić mu nieskrępowane dążenie do samorealizacji.

Teoria Y cechuje się większą efektywnością, gdyż postuluje szacunek wobec pracownika oraz zaufanie w jego możliwości. Zauważa i wspiera potencjał pracownika oraz umożliwia jego rozwój.

Menedżer w teorii X, który nadmiernie kontroluje podwładnych stwarza zagrożenie dla atmosfery w zespole. Pracownicy są stłamszeni oraz zastraszeni. Dochodzi do realizacji samospełniającej się przepowiedni: menedżer uważa, że podwładni są leniwi i nie nadają się do ambitnych zadań, a co za tym idzie ściśle ich kontroluje. W efekcie pracownicy faktycznie stają się wycofani i nie przykładają się do swoich obowiązków Tylko że nie wynika to z ich osobistych słabości, a z słabości systemu zarządzania.

Choć wydaje się, że teoria X jest raczej echem zamierzchłych czasów, to nadal jest stosowana przez menedżerów w niektórych firmach. Dlatego warto pamiętać, że dobry menedżer to ten, który potrafi wydobyć z pracowników ich mocne strony.

Przeczytaj również:

Szkolenia, Wiedza i rozwój

Czat GPT - wszystkie ważne informacje

Czat GPT to zaawansowana technologia opracowana przez OpenAI, która wykorzystuje sztuczną inteligencję do generowania tekstów i prowadzenia konwersacji w sposób zbliżony do ludzkiego. Dzięki zastosowaniu modelu językowego GPT-4, Chat GPT potrafi odpowiadać na pytania, udzielać porad, a także tworzyć treści na różnorodne tematy. Jego zdolność do przetwarzania i generowania tekstu sprawia, że jest niezwykle wszechstronnym narzędziem, które znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach,…
dowiedz się więcej
Ostatnie realizacje, Szkolenia, Wiedza i rozwój

Zarządzanie relacjami z dostawcami w firmie produkcyjnej – relacja ze szkolenia

Zarządzanie relacjami z dostawcami w firmie produkcyjnej jest kluczowym elementem, który może znacząco wpłynąć na efektywność operacyjną, jakość produktów oraz ogólną konkurencyjność na rynku. Efektywne zarządzanie relacjami z dostawcami wymaga nie tylko starannego wyboru partnerów, ale także ciągłego monitorowania ich wydajności, oceny jakości dostarczanych materiałów i usług. A także budowania długoterminowych, opartych na zaufaniu relacji. Dobre zarządzanie relacjami z dostawcami może prowadzić do lepszej…
dowiedz się więcej
Ostatnie realizacje, Szkolenia, Wiedza i rozwój

Wykorzystanie AI w hotelarstwie – relacja ze szkolenia

Szkolenia stanowią kluczowy element rozwoju pracowników oraz całych organizacji. Pozwalają nie tylko na zdobywanie nowych umiejętności, ale także na dostosowanie się do szybko zmieniających się warunków rynkowych i technologicznych. W szczególności szkolenia dotyczące nowoczesnych technologii, takich jak sztuczna inteligencja (AI), nabierają szczególnego znaczenia w kontekście ciągłej digitalizacji różnych branż. W branży hotelarskiej, która coraz śmielej korzysta z rozwiązań opartych na AI, takie szkolenia są kluczowe…
dowiedz się więcej

Cenimy prywatność użytkowników

Używamy plików cookie, aby poprawić jakość przeglądania, wyświetlać reklamy lub treści dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz analizować ruch na stronie. Kliknięcie przycisku „Akceptuj wszystkie” oznacza zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookie.